Hier vindt u artikelen over het automatiseren van het  stekken.

ROMBOMATIC

Kennis van gewas en techniek: 1 + 1 = 3

Toepassingen van de kennis van gewas en techniek maken dat U steeds beter kunt produceren. Onze technische adviseur, Kees Eigenraam (K), sprak met Rombomatic (Rom) over de stekrobots van Rombomatic BV (www.rombomatic.nl).

K: Wie is Rombomatic BV en wat wil dit bedrijf bereiken?

Rom: Rombomatic BV is het bedrijf achter de Rombomatic stekrobots. Een dergelijke stekrobot beoordeelt takjes en knipt daar stekjes uit, waarna de robot de stekjes kan poederen en vervolgens wegsteekt in een pot of tray. Eén Rombomatic machine bestaat uit 4 robotmodules.

K: Hoe is deze machine tot stand gekomen?

Rom: Met name Bert Rombouts en zijn zoons William en Peter zijn intensief bij de technische ontwikkelingen betrokken. Rombomatic BV werkt heel nauw samen met een ontwikkelbedrijf en Aris in Eindhoven.

De ontwikkelingsfirma ontwikkelt in opdracht van Rombomatic de techniek van de machine. En Aris ontwikkelt de cameratoepassingen en de bijbehorende visionsoftware die de coördinatie tussen camera en robot aanstuurt. Rombomatic BV heeft zelf alleen een kantoor, geen fabriek en geen mensen in dienst. Dat hebben we allemaal uitbesteed.

K: Wil je eens uitleggen hoe een Rombomatic werkt?

Rom: Op één machine zijn 4 robots, 8 liften en 8 camera’s aanwezig. Met de hand worden takjes ingevoerd in een productdrager en de productdrager wordt met een transportsysteem naar één van de 8 liften vervoerd. Om wachttijden te voorkomen beschikt elke robot over 2 liften. En bij elke lift hoort één camera. Om met slechts één camera toch driedimesionele informatie te verzamelen wordt de stek in de lift om zijn as gedraaid. Zo kan de camera de stek toch aan alle kanten bekijken. De informatie die de camera registreert wordt vliegensvlug vergeleken met de instellingen die de kweker heeft ingevoerd in de Rombomatic computer. Is het blad groot genoeg? Is de internodium te kort? Of is de internodium te lang zodat er eerst een stukje moet worden afgeknipt? Als optie kan worden ingesteld of de stek in stekpoeder gedipt moet worden of niet.

En daarna steekt de robot de stekken exact volgens het gewenste patroon, schuinte en diepte in de pot. Met de bladeren allemaal in dezelfde richting om maximale lichtonderschepping te garanderen.

K: Zit het voordeel van een Rombomatic stekrobot alleen een besparing van arbeid?

Rom: De voordelen zitten zowel in de besparing op arbeidskosten als in de teelttechnische voordelen. De besparing van arbeid met de Rombomatic is enorm. Afhankelijk van de situaties bij gebruikers is de besparing op arbeidskosten zo groot dat de totale investering in een Rombomatic al binnen 2½ jaar is terugverdiend. Dat is ongekend snel! Daarnaast biedt de Rombomatic enorme kansen om de teelt te verbeteren! De robots knippen, poederen en steken zo consequent dat de gestekte partijen zeer uniform worde. Op een Rombomatic kunnen bladgrootte, internodiumlengte, al dan niet dippen in stekpoeder, insteekdiepte, insteekhoek en insteekpatroon eenvoudig worden ingesteld en aangepast. Door het uitgangsmateriaal goed en consequent te selecteren en uniform te behandelen aan de start van de teelt, valt er minder te sorteren aan het einde van de teelt. En dat levert rust en kwaliteit op!

K: Rombomatic machines worden nu al volop gebruikt in de potrozenteelt. Wat is de volgende stap?

Rom: Intussen staan er al elf Rombomatics in de potrozenteelt. Vier van die elf machines zijn van het nieuwste type PS-4 en zijn voorzien van een takkentransportsysteem. Daardoor kan nog efficiënter met arbeid worden omgegaan vanwege de mogelijkheid om de ingevoerde takken te bufferen. En de ontwikkelingen staan niet stil. We zijn nu – februari 2005 – vrijwel klaar met de ontwikkeling van een Rombomatic PS-5, die speciaal ontworpen is voor het verwerken van takken tot 60 cm’s, zoals bijv. van Hedera’s. en we staan op het punt om de eerste Rombomatic TS-1 te bouwen, een machine die rechtstreeks in een tray kan steken.

Parallel daaraan gaan we door met de ontwikkeling van nieuwe vision software die het in de nabije toekomst mogelijk maakt om bijvoorbeeld Lavendel, Euonymus of Hebe te stekken. En steeds is en blijft onze doelstelling om Rombomatics te bouwen met een terugverdientijd van maximaal 3 jaar alleen al op basis van de besparing op arbeidskosten! Tel daar het teelttechnische voordeel bij op en we weten zeker dat onze afnemers geld verdienen met de aanschaf van een Rombomatic machine!

K: Wat is de rol van Bert Rombouts in Rombomatic BV?

Rom: Bert voert mede de directie over Rombomatic BV. Bert is aandeelhouder vanaf het eerste begin en initiatiefnemer van het project. Zoals je weet heeft Bert een kwekerij die gespecialiseerd is in het stekken, bewortelen en opkweken van halfproducten voor potplanten- en boomkwekers. Hij is al 20 jaar bezig met het idee om het stekken van planten te automatiseren. Bert zet mede de koers uit van Rombomatic BV. We werken heel nauw samen met onze partners Aris en de ontwikkelfirma en overleggen zeer frequent over ontwikkelingen, productie, marketing en verkoop. Bovendien legt Bert ook steeds de relatie met de wereld van de kwekers.

K: Wat is jullie mening over het gebruik van stekpoeder in bijvoorbeeld de teelt van potrozen?

Rom: Een stek krijgt een lunchpakket met assimilaten mee op het moment dat de stek van de moederplant wordt gescheiden. Dat lunchpakket moet de periode overbruggen totdat de stek weer in staat is om zelfstandig assimilaten aan te maken. En zelf weer assimilaten aanmaken kan pas weer als er weer sprake is van fotosynthese. Voor fotosynthese zijn behalve licht en CO2 ook wateropname en een geopende stand van de huidmondjes voorwaarden. Er vindt dus voor het eerst weer fotosynthese plaats vanaf het moment dat er voldoende wortels zijn om water op te nemen. Het lunchpakket moet die hele periode overbruggen en voorzien in assimilaten voor onderhoud én voor groei. Bij de stek vindt wortelgroei en scheutgroei plaats. Beide kosten enorm veel assimilaten en concurreren met elkaar. Als de scheutgroei op gang komt voordat er wortels zin, gaat dat ten koste van de wortelgroei. En zonder wortels geen wateropname en zonder wateropname geen fotosynthese. Het is dus van groot belang dat de wortelgroei voorrang krijgt op de scheutgroei. Van nature aanwezige auxines zorgen ervoor dat de uitloop van de scheut wordt tegengehouden. Maar vaak zijn onvoldoende natuurlijke auxines aanwezig zodat het onderdrukken van het oog – in het voordeel van de wortelaanleg – moet worden versterkt met kunstmatige auxines zoals die van Rhizopon. Ik zie dus pas een enorm voordeel in het gebruik van bewortelingsregulatoren in die situaties dat we de wortels een handje willen helpen in de concurrentiestrijd om assimilaten met de scheutjes. Bij vele gewassen bieden bewortelingsregulatoren een meetbaar voordeel in de vorm van een kortere teeltduur, minder uitval en uniforme partijen. Dat geldt voor potrozen en voor heel veel andere gewassen precies zo!

K: Hoe worden de stekken gedipt in bewortelingspoeder op een Rombomatic?

Rom: Elk van de vier robots op een Rombomatic beschikt over een poederpot. Een bijzonder slim ontworpen, draaiende pot die zorgt voor een zeer nauwkeurig en gelijkmatig gebruik van bewortelingspoeder. Het is aan de kweker om te kiezen om wel of niet te poederen, dat is met één druk op de knop instelbaar. De poederpotten zijn eenvoudig en snel uitwisselbaar wanneer een bepaald ras een aangepaste concentratie stekpoeder vraagt.

K: Hoe zou je dit verhaal willen afsluiten?

Rom: Alles draait om eenvoud. Om systematisch denken. Ingewikkeldheid is onze grote vijand. Die ligt steeds op de loer om kennisgebrek te camoufleren. We vinden het juist een uitdaging om moeilijke processen begrijpelijk te maken. Iets ingewikkelds eenvoudig maken zodat het tegelijkertijd goedkoper én beter kan! De Rombomatic stekrobots zijn daar sprekende voorbeelden van!